Trudno jest się wypowiadać nie znając wszystkich szczegółów sprawy i dokumentów, ale generalnie – jeśli dług powstał w 1999 roku - wierzyciel może domagać się zapłaty od małżonki dłużnika - a ściśle mówiąc z majątku wspólnego małżonków.

Kwestie związane z odpowiedzialnością małżonków za długi są uregulowane w kodeksie rodzinnym i opiekuńczym. Obecnie obowiązujący przepis art. 41 tego kodeksu przewiduje, iż wierzyciel będzie mógł się zaspokoić z majątku osobistego małżonka-dłużnika, a z majątku wspólnego obu małżonków tylko wówczas, gdy drugi małżonek wyraził zgodę na dokonanie czynności prawnej.

Jednak w pytaniu zaznaczono, iż dług powstał w 1999 r. zatem w tym przypadku będzie obowiązywał przepis art. 41 kodeksu w brzemieniu wówczas obowiązującym – mniej korzystnym dla dłużników i ich rodzin.  Wówczas bowiem kodeks przewidywał, że zaspokojenia z majątku wspólnego może żądać także wierzyciel, którego dłużnikiem jest tylko jeden z małżonków. Nie istniał zatem wymóg wyrażenia zgody przez długiego małżonka na zaciągniecie zobowiązania.

Zatem wierzyciel będzie mógł prowadzić egzekucję z majątku wspólnego.Zgodnie z art. 31 kodeksu rodzinnego i opiekuńczego z chwilą zawarcia małżeństwa powstaje między małżonkami z mocy ustawy wspólność majątkowa (wspólność ustawowa) obejmująca przedmioty majątkowe nabyte w czasie jej trwania przez oboje małżonków lub przez jednego z nich (majątek wspólny). Do majątku wspólnego należą w szczególności:
1) pobrane wynagrodzenie za pracę i dochody z innej działalności zarobkowej każdego z małżonków,
2) dochody z majątku wspólnego, jak również z majątku osobistego każdego z małżonków,
3) środki zgromadzone na rachunku otwartego lub pracowniczego funduszu emerytalnego każdego z małżonków.

Wierzyciel nie musi starać się o osobny wyrok czy nakaz zapłaty na małżonkę dłużnika. Może wystąpić do sądu o nadanie klauzuli wykonalności przeciwko małżonce  dłużnika.
W uchwale z dnia 17 września 2008 r. Sąd Najwyższy (sygn. akt III CZP 77/08) stwierdził, że „Jeżeli zobowiązanie dłużnika pozostającego w ustroju ustawowej wspólności majątkowej małżeńskiej powstało przed wejściem w życie ustawy z dnia 17 czerwca 2004 r. o zmianie ustawy - Kodeks rodzinny i opiekuńczy oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 162, poz. 1691), do postępowania o nadanie klauzuli wykonalności przeciwko małżonkowi dłużnika stosuje się przepisy kodeksu postępowania cywilnego w brzmieniu sprzed tej nowelizacji”.
 

Zastosowanie będzie więc miał przepis art. 787 ¹ kodeksu postępowania cywilnego obowiązujący do 20 stycznia 2005 r. , który przewidywał, że tytułowi egzekucyjnemu (nakazowi zapłaty), wydanemu przeciwko osobie pozostającej w związku małżeńskim, sąd nada klauzulę wykonalności także przeciwko jej małżonkowi, z ograniczeniem jednak jego odpowiedzialności do majątku objętego wspólnością majątkową.  Przed nadaniem klauzuli wykonalności sąd wysłucha małżonka dłużnika. W postępowaniu o nadanie klauzuli wykonalności sąd, na wniosek małżonka dłużnika orzeka również o ograniczeniu lub wyłączeniu możliwości zaspokojenia się przez wierzyciela z majątku wspólnego.

W toku tego postępowania małżonka dłużnika może się więc próbować  bronić się przed roszczeniami wierzyciela  i powołać na dawną treść art. 41 § 3 kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, który to przepis przewidywał, iż sąd może ograniczyć lub wyłączyć możliwość zaspokojenia się z majątku wspólnego przez wierzyciela, którego dłużnikiem jest tylko jeden z małżonków, jeżeli ze względu na charakter wierzytelności albo stopień przyczynienia się małżonka będącego dłużnikiem do powstania majątku wspólnego - zaspokojenie z majątku wspólnego byłoby sprzeczne z zasadami współżycia społecznego.

Argumenty małżonki dłużnika będą zależą od okoliczności sprawy.  Można próbować wykazać, iż zobowiązania powstało w związku prowadzeniem działalności gospodarczej przez małżonka, a żona dłużnika w tej działalności nie brała udziału, nie czerpała korzyści itp. Obawiam się jednak, że mimo wszystko sąd nada klauzulę wykonalności i wierzyciel będzie mógł prowadzić egzekucję.
JM

„Nie pytam, jakie są prawa, ale jacy są sędziowie”.

Monteskiusz